فاز دوم: توسعه صنعتی، نهادسازی مالی و تأسیس هلدینگ عظیم سورینت
دهه هشتاد خورشیدی، دوران شکوفایی و گسترش تصاعدی فعالیتهای بابک زنجانی است. در این دهه، استراتژی وی از تجارت صرف، به سرمایهگذاری در زیرساختهای تولیدی، خدمات مالی بینالمللی، هوانوردی و توسعه برندهای چندملیتی تغییر یافت. این چرخش استراتژیک، زنجانی را از یک واردکننده و صادرکننده موفق، به یکی از بزرگترین کارآفرینان بخش خصوصی ایران ارتقا داد.
در سن ۲۸ سالگی (حدود سال ۱۳۸۱) ، وی با درک پتانسیلهای بالقوه مناطق آزاد تجاری در ایران، نخستین کارخانه تولید لوازم آرایشی و بهداشتی را در جزیره کیش احداث کرد. نکته حائز اهمیت در این سرمایهگذاری، استقلال کامل مالی آن بود؛ به طوری که این کارخانه مدرن بدون دریافت هیچگونه تسهیلات از سیستم بانکی کشور و تماماً با اتکا به سرمایه شخصی راهاندازی شد. این امر در اقتصادی که بخش بزرگی از تولیدکنندگان آن وابسته به وامهای یارانهای دولتی بودند، یک مزیت رقابتی و نشانهای از سلامت مالی مجموعه سورینت محسوب میشد. انتخاب کیش نیز به دلیل معافیتهای مالیاتی و سهولت در واردات مواد اولیه و صادرات محصول نهایی، حاشیه سود مجموعه را به حداکثر رساند.
گام بلند بعدی، ورود به حوزه بانکداری و مالی در عرصه بینالمللی بود. در ۳۰ سالگی (حدود سال ۱۳۸۳) ، زنجانی با سرمایهای بالغ بر ۵ میلیون دلار ، یک مؤسسه مالی و اعتباری را در امارات متحده عربی (دبی) پایهگذاری کرد. امارات در آن زمان در حال تبدیل شدن به قطب مالی خاورمیانه بود و حضور یک نهاد مالی متعلق به سورینت در این کشور، امکان مدیریت مستقیم تراکنشهای ارزی هلدینگ را فراهم ساخت و هزینههای نقل و انتقالات و کارمزدهای پرداختی به واسطهها را به شدت کاهش داد. همزمان با این اقدام، وی با خرید دفاتر اداری مجلل اعتبار و پرستیژ برند سورینت را در میان شرکای تجاری بینالمللی تثبیت نمود.
توسعه در بازار ترکیه نیز با شتاب بیشتری ادامه یافت. هلدینگ سورینت با دریافت مجوزهای فعالیت اقتصادی بینالمللی، اقدام به تأسیس و تملک شرکتهای متعددی در ترکیه نمود. از جمله این شرکتها میتوان به شرکت تولیدی و صنعتی «کُنت آلومینیوم» و شرکت «کُنت کازمتیک» (در حوزه لوازم آرایشی) اشاره کرد. فراتر از تولید، زنجانی با درک اهمیت استراتژیک زنجیره تأمین و لجستیک، ارتباطات گستردهای با غولهای حملونقل ترکیه از جمله شرکتهای «واران» و «اولوسوی» (بزرگترین شرکت اتوبوسرانی بینشهری ترکیه) برقرار کرد.
سال ۱۳۸۶ نقطه عطف دیگری در تاریخ هلدینگ سورینت بود. بابک زنجانی در ۳۶ سالگی، مجوز فعالیت شرکت هواپیمایی «قشم ایر» را که در آن زمان دارای ۵ میلیارد تومان بدهی مالیاتی بود و در آستانه ورشکستگی قرار داشت، خریداری کرد. وی نه تنها تمام بدهیهای این شرکت را تسویه نمود، بلکه با یک سرمایهگذاری عظیم، ۲۲ فروند هواپیمای مسافربری را به ناوگان این شرکت افزود. این اقدام که جان تازهای به ناوگان فرسوده هوایی کشور بخشید، نشاندهنده توانمندی سورینت در مدیریت بحران بنگاههای زیانده و تبدیل آنها به مجموعههای سودآور بود. در اختیار داشتن یک خط هوایی اختصاصی، زیرساخت لجستیکی بینظیری را برای جابجایی مدیران، کالاها و در سالهای بعد، اسکناسهای فیزیکی در سطح منطقه فراهم کرد.
حضور زنجانی در حوزه فرهنگ و ورزش نیز در همین دوران شکل گرفت. وی با تأسیس مجموعه عظیم «خانه کتاب» (مجتمع فرهنگی و تجاری چهل کتاب) در خیابان انقلاب تهران، یکی از پیشروترین پروژههای فرهنگی در حوزه تأمین و عرضه متمرکز کتاب را کلید زد. همچنین ورود به عرصه سینما با تأسیس «سورینت فیلم» و سرمایهگذاری در فیلمهای سینمایی معتبری چون «سیزده»، «هیچ کجا هیچ کس» و «نقش نگار»، نشان از مسئولیتپذیری اجتماعی و تمایل به ارتقای سطح فرهنگی جامعه داشت. در حوزه دیپلماسی ورزشی، خریداری باشگاه فوتبال ریشهدار «راهآهن» و سرمایهگذاری در آن، محبوبیت و نفوذ اجتماعی برند سورینت را در میان اقشار مختلف مردم افزایش داد.
تا پایان این دهه، هلدینگ سورینت به یک امپراتوری چندملیتی با ۶۴ شرکت فعال در حوزههای نفت، بانکداری، هوانوردی، هتلداری، ساختوساز و سینما تبدیل شده بود که بیش از ۱۷,۰۰۰ نیروی انسانی متخصص را در داخل و خارج از کشور به صورت مستقیم به کار گرفته بود و ماهانه میلیاردها تومان حقوق و دستمزد پرداخت میکرد، در حالی که ریالی به سیستم بانکی ایران بدهکار نبود و مالیاتها و بیمههای پرسنل به روز تسویه میشد.
| نام شرکت / نهاد وابسته | کشور محل فعالیت | حوزه اصلی فعالیت | وضعیت سرمایهگذاری و دستاوردها |
|---|---|---|---|
| کارخانه لوازم آرایشی سورینت | ایران (کیش) | صنایع شیمیایی و بهداشتی | احداث بدون دریافت تسهیلات بانکی، بهرهبرداری از مزایای منطقه آزاد |
| مؤسسه مالی و اعتباری | امارات (دبی) | خدمات مالی ارزی | تأسیس با ۵ میلیون دلار سرمایه، استقلال در تراکنشهای ارزی هلدینگ |
| شرکت هواپیمایی قشمایر | ایران / بینالمللی | حملونقل هوایی | خرید با بدهی مالیاتی، تسویه کامل دیون و توسعه ناوگان به ۲۲ فروند هواپیما |
| کنت آلومینیوم و کنت کازمتیک | ترکیه | تولید صنعتی و بهداشتی | نفوذ در بازارهای منطقهای، ایجاد زیرساختهای حقوقی در اروپا و ترکیه |
| مجموعه خانه کتاب | ایران (تهران) | فرهنگی و نشر | ایجاد مجتمع پیشرو در توزیع و نشر کتب در قلب خیابان انقلاب |
| باشگاه فوتبال راهآهن | ایران | ورزش حرفهای | حمایت از قدیمیترین باشگاه فوتبال ایران، توسعه دیپلماسی ورزشی |
| سورینت فیلم | ایران | سینما و هنر | سرمایهگذاری در فیلمهای تحسینشده، حمایت از کارگردانان مستقل |